मूल पाठ एवं पवित्र संकीर्तन
शुद्ध उच्चारण और भक्ति भाव के साथ स्मरण करें
सौंदर्य लहरी तेलुगु में (Soundarya Lahari Lyrics in Telugu) -
శివః శక్త్యా యుక్తో యది భవతి శక్తః ప్రభవితుం
న చేదేవం దేవో న ఖలు కుశలః స్పందితుమపి |
అతస్త్వామారాధ్యాం హరిహరవిరించాదిభిరపి
ప్రణంతుం స్తోతుం వా కథమకృతపుణ్యః ప్రభవతి || ౧ ||
తనీయాంసం పాంసుం తవ చరణపంకేరుహభవం
విరించిః సంచిన్వన్విరచయతి లోకానవికలమ్ |
వహత్యేనం శౌరిః కథమపి సహస్రేణ శిరసాం
హరః సంక్షుద్యైనం భజతి భసితోద్ధూలనవిధిమ్ || ౨ ||
అవిద్యానామంతస్తిమిరమిహిరద్వీపనగరీ
జడానాం చైతన్యస్తబకమకరందస్రుతిఝరీ |
దరిద్రాణాం చింతామణిగుణనికా జన్మజలధౌ
నిమగ్నానాం దంష్ట్రా మురరిపువరాహస్య భవతీ || ౩ ||
త్వదన్యః పాణిభ్యామభయవరదో దైవతగణ-
-స్త్వమేకా నైవాసి ప్రకటితవరాభీత్యభినయా |
భయాత్త్రాతుం దాతుం ఫలమపి చ వాంఛాసమధికం
శరణ్యే లోకానాం తవ హి చరణావేవ నిపుణౌ || ౪ ||
హరిస్త్వామారాధ్య ప్రణతజనసౌభాగ్యజననీం
పురా నారీ భూత్వా పురరిపుమపి క్షోభమనయత్ |
స్మరోఽపి త్వాం నత్వా రతినయనలేహ్యేన వపుషా
మునీనామప్యంతః ప్రభవతి హి మోహాయ మహతామ్ || ౫ ||
ధనుః పౌష్పం మౌర్వీ మధుకరమయీ పంచ విశిఖా
వసంతః సామంతో మలయమరుదాయోధనరథః |
తథాప్యేకః సర్వం హిమగిరిసుతే కామపి కృపా-
-మపాంగాత్తే లబ్ధ్వా జగదిదమనంగో విజయతే || ౬ ||
క్వణత్కాంచీదామా కరికలభకుంభస్తననతా
పరిక్షీణా మధ్యే పరిణతశరచ్చంద్రవదనా |
ధనుర్బాణాన్పాశం సృణిమపి దధానా కరతలైః
పురస్తాదాస్తాం నః పురమథితురాహోపురుషికా || ౭ ||
సుధాసింధోర్మధ్యే సురవిటపివాటీపరివృతే
మణిద్వీపే నీపోపవనవతి చింతామణిగృహే |
శివాకారే మంచే పరమశివపర్యంకనిలయాం
భజంతి త్వాం ధన్యాః కతిచన చిదానందలహరీమ్ || ౮ ||
మహీం మూలాధారే కమపి మణిపూరే హుతవహం
స్థితం స్వాధిష్ఠానే హృది మరుతమాకాశముపరి |
మనోఽపి భ్రూమధ్యే సకలమపి భిత్త్వా కులపథం
సహస్రారే పద్మే సహ రహసి పత్యా విహరసే || ౯ ||
సుధాధారాసారైశ్చరణయుగలాంతర్విగలితైః
ప్రపంచం సించంతీ పునరపి రసామ్నాయమహసః |
అవాప్య స్వాం భూమిం భుజగనిభమధ్యుష్టవలయం
స్వమాత్మానం కృత్వా స్వపిషి కులకుండే కుహరిణి || ౧౦ ||
చతుర్భిః శ్రీకంఠైః శివయువతిభిః పంచభిరపి
ప్రభిన్నాభిః శంభోర్నవభిరపి మూలప్రకృతిభిః |
చతుశ్చత్వారింశద్వసుదలకలాశ్రత్రివలయ-
-త్రిరేఖాభిః సార్ధం తవ శరణకోణాః పరిణతాః || ౧౧ ||
త్వదీయం సౌందర్యం తుహినగిరికన్యే తులయితుం
కవీంద్రాః కల్పంతే కథమపి విరించిప్రభృతయః |
యదాలోకౌత్సుక్యాదమరలలనా యాంతి మనసా
తపోభిర్దుష్ప్రాపామపి గిరిశసాయుజ్యపదవీమ్ || ౧౨ ||
నరం వర్షీయాంసం నయనవిరసం నర్మసు జడం
తవాపాంగాలోకే పతితమనుధావంతి శతశః |
గలద్వేణీబంధాః కుచకలశవిస్రస్తసిచయా
హఠాత్త్రుట్యత్కాంచ్యో విగలితదుకూలా యువతయః || ౧౩ ||
క్షితౌ షట్పంచాశద్ద్విసమధికపంచాశదుదకే
హుతాశే ద్వాషష్టిశ్చతురధికపంచాశదనిలే |
దివి ద్విఃషట్త్రింశన్మనసి చ చతుఃషష్టిరితి యే
మయూఖాస్తేషామప్యుపరి తవ పాదాంబుజయుగమ్ || ౧౪ ||
శరజ్జ్యోత్స్నాశుద్ధాం శశియుతజటాజూటమకుటాం
వరత్రాసత్రాణస్ఫటికఘటికాపుస్తకకరామ్ |
సకృన్న త్వా నత్వా కథమివ సతాం సంనిదధతే
మధుక్షీరద్రాక్షామధురిమధురీణాః ఫణితయః || ౧౫ ||
కవీంద్రాణాం చేతఃకమలవనబాలాతపరుచిం
భజంతే యే సంతః కతిచిదరుణామేవ భవతీమ్ |
విరించిప్రేయస్యాస్తరుణతరశృంగారలహరీ-
-గభీరాభిర్వాగ్భిర్విదధతి సతాం రంజనమమీ || ౧౬ ||
సవిత్రీభిర్వాచాం శశిమణిశిలాభంగరుచిభి-
-ర్వశిన్యాద్యాభిస్త్వాం సహ జనని సంచింతయతి యః |
స కర్తా కావ్యానాం భవతి మహతాం భంగిరుచిభి-
-ర్వచోభిర్వాగ్దేవీవదనకమలామోదమధురైః || ౧౭ ||
తనుచ్ఛాయాభిస్తే తరుణతరణిశ్రీసరణిభి-
-ర్దివం సర్వాముర్వీమరుణిమని మగ్నాం స్మరతి యః |
భవంత్యస్య త్రస్యద్వనహరిణశాలీననయనాః
సహోర్వశ్యా వశ్యాః కతి కతి న గీర్వాణగణికాః || ౧౮ ||
ముఖం బిందుం కృత్వా కుచయుగమధస్తస్య తదధో
హరార్ధం ధ్యాయేద్యో హరమహిషి తే మన్మథకలామ్ |
స సద్యః సంక్షోభం నయతి వనితా ఇత్యతిలఘు
త్రిలోకీమప్యాశు భ్రమయతి రవీందుస్తనయుగామ్ || ౧౯ ||
కిరంతీమంగేభ్యః కిరణనికురుంబామృతరసం
హృది త్వామాధత్తే హిమకరశిలామూర్తిమివ యః |
స సర్పాణాం దర్పం శమయతి శకుంతాధిప ఇవ
జ్వరప్లుష్టాన్ దృష్ట్యా సుఖయతి సుధాధారసిరయా || ౨౦ ||
తటిల్లేఖాతన్వీం తపనశశివైశ్వానరమయీం
నిషణ్ణాం షణ్ణామప్యుపరి కమలానాం తవ కలామ్ |
మహాపద్మాటవ్యాం మృదితమలమాయేన మనసా
మహాంతః పశ్యంతో దధతి పరమాహ్లాదలహరీమ్ || ౨౧ ||
భవాని త్వం దాసే మయి వితర దృష్టిం సకరుణా-
-మితి స్తోతుం వాంఛన్కథయతి భవాని త్వమితి యః |
తదైవ త్వం తస్మై దిశసి నిజసాయుజ్యపదవీం
ముకుందబ్రహ్మేంద్రస్ఫుటమకుటనీరాజితపదామ్ || ౨౨ ||
త్వయా హృత్వా వామం వపురపరితృప్తేన మనసా
శరీరార్ధం శంభోరపరమపి శంకే హృతమభూత్ |
యదేతత్త్వద్రూపం సకలమరుణాభం త్రినయనం
కుచాభ్యామానమ్రం కుటిలశశిచూడాలమకుటమ్ || ౨౩ ||
జగత్సూతే ధాతా హరిరవతి రుద్రః క్షపయతే
తిరస్కుర్వన్నేతత్స్వమపి వపురీశస్తిరయతి |
సదాపూర్వః సర్వం తదిదమనుగృహ్ణాతి చ శివ-
-స్తవాజ్ఞామాలంబ్య క్షణచలితయోర్భ్రూలతికయోః || ౨౪ ||
త్రయాణాం దేవానాం త్రిగుణజనితానాం తవ శివే
భవేత్పూజా పూజా తవ చరణయోర్యా విరచితా |
తథాహి త్వత్పాదోద్వహనమణిపీఠస్య నికటే
స్థితా హ్యేతే శశ్వన్ముకులితకరోత్తంసమకుటాః || ౨౫ ||
విరించిః పంచత్వం వ్రజతి హరిరాప్నోతి విరతిం
వినాశం కీనాశో భజతి ధనదో యాతి నిధనమ్ |
వితంద్రీ మాహేంద్రీ వితతిరపి సంమీలితదృశా
మహాసంహారేఽస్మిన్విహరతి సతి త్వత్పతిరసౌ || ౨౬ ||
జపో జల్పః శిల్పం సకలమపి ముద్రావిరచనా
గతిః ప్రాదక్షిణ్యక్రమణమశనాద్యాహుతివిధిః |
ప్రణామః సంవేశః సుఖమఖిలమాత్మార్పణదృశా
సపర్యాపర్యాయస్తవ భవతు యన్మే విలసితమ్ || ౨౭ ||
సుధామప్యాస్వాద్య ప్రతిభయజరామృత్యుహరిణీం
విపద్యంతే విశ్వే విధిశతమఖాద్యా దివిషదః |
కరాలం యత్క్ష్వేలం కబలితవతః కాలకలనా
న శంభోస్తన్మూలం తవ జనని తాటంకమహిమా || ౨౮ ||
కిరీటం వైరించం పరిహర పురః కైటభభిదః
కఠోరే కోటీరే స్ఖలసి జహి జంభారిమకుటమ్ |
ప్రణమ్రేష్వేతేషు ప్రసభముపయాతస్య భవనం
భవస్యాభ్యుత్థానే తవ పరిజనోక్తిర్విజయతే || ౨౯ ||
స్వదేహోద్భూతాభిర్ఘృణిభిరణిమాద్యాభిరభితో
నిషేవ్యే నిత్యే త్వామహమితి సదా భావయతి యః |
కిమాశ్చర్యం తస్య త్రినయనసమృద్ధిం తృణయతో
మహాసంవర్తాగ్నిర్విరచయతి నీరాజనవిధిమ్ || ౩౦ ||
చతుఃషష్ట్యా తంత్రైః సకలమతిసంధాయ భువనం
స్థితస్తత్తత్సిద్ధిప్రసవపరతంత్రైః పశుపతిః |
పునస్త్వన్నిర్బంధాదఖిలపురుషార్థైకఘటనా-
-స్వతంత్రం తే తంత్రం క్షితితలమవాతీతరదిదమ్ || ౩౧ ||
శివః శక్తిః కామః క్షితిరథ రవిః శీతకిరణః
స్మరో హంసః శక్రస్తదను చ పరామారహరయః |
అమీ హృల్లేఖాభిస్తిసృభిరవసానేషు ఘటితా
భజంతే వర్ణాస్తే తవ జనని నామావయవతామ్ || ౩౨ ||
స్మరం యోనిం లక్ష్మీం త్రితయమిదమాదౌ తవ మనో-
-ర్నిధాయైకే నిత్యే నిరవధిమహాభోగరసికాః |
భజంతి త్వాం చింతామణిగుణనిబద్ధాక్షవలయాః
శివాగ్నౌ జుహ్వంతః సురభిఘృతధారాహుతిశతైః || ౩౩ ||
శరీరం త్వం శంభోః శశిమిహిరవక్షోరుహయుగం
తవాత్మానం మన్యే భగవతి నవాత్మానమనఘమ్ |
అతః శేషః శేషీత్యయముభయసాధారణతయా
స్థితః సంబంధో వాం సమరసపరానందపరయోః || ౩౪ ||
మనస్త్వం వ్యోమ త్వం మరుదసి మరుత్సారథిరసి
త్వమాపస్త్వం భూమిస్త్వయి పరిణతాయాం న హి పరమ్ |
త్వమేవ స్వాత్మానం పరిణమయితుం విశ్వవపుషా
చిదానందాకారం శివయువతి భావేన బిభృషే || ౩౫ ||
తవాజ్ఞాచక్రస్థం తపనశశికోటిద్యుతిధరం
పరం శంభుం వందే పరిమిలితపార్శ్వం పరచితా |
యమారాధ్యన్భక్త్యా రవిశశిశుచీనామవిషయే
నిరాలోకేఽలోకే నివసతి హి భాలోకభువనే || ౩౬ ||
విశుద్ధౌ తే శుద్ధస్ఫటికవిశదం వ్యోమజనకం
శివం సేవే దేవీమపి శివసమానవ్యవసితామ్ |
యయోః కాంత్యా యాంత్యాః శశికిరణసారూప్యసరణే-
-ర్విధూతాంతర్ధ్వాంతా విలసతి చకోరీవ జగతీ || ౩౭ ||
సమున్మీలత్సంవిత్కమలమకరందైకరసికం
భజే హంసద్వంద్వం కిమపి మహతాం మానసచరమ్ |
యదాలాపాదష్టాదశగుణితవిద్యాపరిణతి-
-ర్యదాదత్తే దోషాద్గుణమఖిలమద్భ్యః పయ ఇవ || ౩౮ ||
తవ స్వాధిష్ఠానే హుతవహమధిష్ఠాయ నిరతం
తమీడే సంవర్తం జనని మహతీం తాం చ సమయామ్ |
యదాలోకే లోకాన్దహతి మహతి క్రోధకలితే
దయార్ద్రా యా దృష్టిః శిశిరముపచారం రచయతి || ౩౯ ||
తటిత్త్వంతం శక్త్యా తిమిరపరిపంథిస్ఫురణయా
స్ఫురన్నానారత్నాభరణపరిణద్ధేంద్రధనుషమ్ |
తవ శ్యామం మేఘం కమపి మణిపూరైకశరణం
నిషేవే వర్షంతం హరమిహిరతప్తం త్రిభువనమ్ || ౪౦ ||
తవాధారే మూలే సహ సమయయా లాస్యపరయా
నవాత్మానం మన్యే నవరసమహాతాండవనటమ్ |
ఉభాభ్యామేతాభ్యాముదయవిధిముద్దిశ్య దయయా
సనాథాభ్యాం జజ్ఞే జనకజననీమజ్జగదిదమ్ || ౪౧ ||
గతైర్మాణిక్యత్వం గగనమణిభిః సాంద్రఘటితం
కిరీటం తే హైమం హిమగిరిసుతే కీర్తయతి యః |
స నీడేయచ్ఛాయాచ్ఛురణశబలం చంద్రశకలం
ధనుః శౌనాసీరం కిమితి న నిబధ్నాతి ధిషణామ్ || ౪౨ ||
ధునోతు ధ్వాంతం నస్తులితదలితేందీవరవనం
ఘనస్నిగ్ధశ్లక్ష్ణం చికురనికురుంబం తవ శివే |
యదీయం సౌరభ్యం సహజముపలబ్ధుం సుమనసో
వసంత్యస్మిన్మన్యే వలమథనవాటీవిటపినామ్ || ౪౩ ||
తనోతు క్షేమం నస్తవ వదనసౌందర్యలహరీ-
-పరీవాహః స్రోతఃసరణిరివ సీమంతసరణిః |
వహంతీ సిందూరం ప్రబలకబరీభారతిమిర-
-ద్విషాం బృందైర్బందీకృతమివ నవీనార్కకిరణమ్ || ౪౪ ||
అరాలైః స్వాభావ్యాదలికలభసశ్రీభిరలకైః
పరీతం తే వక్త్రం పరిహసతి పంకేరుహరుచిమ్ |
దరస్మేరే యస్మిన్దశనరుచికింజల్కరుచిరే
సుగంధౌ మాద్యంతి స్మరదహనచక్షుర్మధులిహః || ౪౫ ||
లలాటం లావణ్యద్యుతివిమలమాభాతి తవ య-
-ద్ద్వితీయం తన్మన్యే మకుటఘటితం చంద్రశకలమ్ |
విపర్యాసన్యాసాదుభయమపి సంభూయ చ మిథః
సుధాలేపస్యూతిః పరిణమతి రాకాహిమకరః || ౪౬ ||
భ్రువౌ భుగ్నే కించిద్భువనభయభంగవ్యసనిని
త్వదీయే నేత్రాభ్యాం మధుకరరుచిభ్యాం ధృతగుణమ్ |
ధనుర్మన్యే సవ్యేతరకరగృహీతం రతిపతేః
ప్రకోష్ఠే ముష్టౌ చ స్థగయతి నిగూఢాంతరముమే || ౪౭ ||
అహః సూతే సవ్యం తవ నయనమర్కాత్మకతయా
త్రియామాం వామం తే సృజతి రజనీనాయకతయా |
తృతీయా తే దృష్టిర్దరదలితహేమాంబుజరుచిః
సమాధత్తే సంధ్యాం దివసనిశయోరంతరచరీమ్ || ౪౮ ||
విశాలా కల్యాణీ స్ఫుటరుచిరయోధ్యా కువలయైః
కృపాధారాధారా కిమపి మధురాభోగవతికా |
అవంతీ దృష్టిస్తే బహునగరవిస్తారవిజయా
ధ్రువం తత్తన్నామవ్యవహరణయోగ్యా విజయతే || ౪౯ ||
కవీనాం సందర్భస్తబకమకరందైకరసికం
కటాక్షవ్యాక్షేపభ్రమరకలభౌ కర్ణయుగలమ్ |
అముంచంతౌ దృష్ట్వా తవ నవరసాస్వాదతరలా-
-వసూయాసంసర్గాదలికనయనం కించిదరుణమ్ || ౫౦ ||
శివే శృంగారార్ద్రా తదితరజనే కుత్సనపరా
సరోషా గంగాయాం గిరిశచరితే విస్మయవతీ |
హరాహిభ్యో భీతా సరసిరుహసౌభాగ్యజననీ
సఖీషు స్మేరా తే మయి జనని దృష్టిః సకరుణా || ౫౧ ||
గతే కర్ణాభ్యర్ణం గరుత ఇవ పక్ష్మాణి దధతీ
పురాం భేత్తుశ్చిత్తప్రశమరసవిద్రావణఫలే |
ఇమే నేత్రే గోత్రాధరపతికులోత్తంసకలికే
తవాకర్ణాకృష్టస్మరశరవిలాసం కలయతః || ౫౨ ||
విభక్తత్రైవర్ణ్యం వ్యతికరితలీలాంజనతయా
విభాతి త్వన్నేత్రత్రితయమిదమీశానదయితే |
పునః స్రష్టుం దేవాన్ద్రుహిణహరిరుద్రానుపరతా-
-న్రజః సత్త్వం బిభ్రత్తమ ఇతి గుణానాం త్రయమివ || ౫౩ ||
सौंदर्य लहरी (Soundarya Lahari Lyrics in Hindi) -
शिवः शक्त्य युक्तो यदि भवति शक्तः प्रभावितम्
न चेदेवं देवो न खलु कुसलः स्पंदिथुमपि |
अतस्थ्वमाराद्यं हरिहरविरिंचदिभिरपि
प्रणमतुं स्तोतुं वा कथामकृतपुण्यः प्रभावति || 1 ||
तनीयमसं पंसुम तव चरणापंकेरुहाभावम्
विरिंचिः संचिन्वनविरचयति लोकानाविकलम् |
वहत्येणं शौरिः कथामपि सहस्रेण शिरासम्
हरः संक्षुद्यनं भजति भसीतोधुलनविधिम् || 2 ||
अविद्यानमंथस्तिमिरमिहिरद्विपनागरी
जदानं चैतन्यस्तबकमकरंदश्रुतिझारी |
दरिद्रता चिंतामणिगुणिका जन्मजलाधौ
संलग्न दमष्ट्र मुरारिपुवाराहस्य भवति || 3 ||
त्वदन्यः पानिभ्याभ्यवरदो दैवतगण-
-स्त्वमेकं नैवसि प्रकटितवाराभित्याभिनाय |
भयत्रतुम दातुम फलमपि च वांचसमाधिकम
शरण्ये लोकानां तव हि चरणवेव निपुणौ || 4 ||
हरिश्त्वमराध्या प्रणतजनासौभाग्यजननीम्
पुरा नारी भूत्वा पुरारिपुमापि क्षोभमनायत |
स्मरौपि त्वं नत्वा रतिनायनलेह्येन वपुषा
मुनिनामपयन्तः प्रभावति हि मोहय महत् || 5 ||
धनुः पुष्पम मौरवि मधुकर्मयी पञ्च विषखा
वसन्तः समन्तो मलयामरुदयोधनरथः |
तथापयेकः सर्वं हिमगिरिसुते कामपि कृपा-
-मापंगते लब्ध्वा जगदिदमनांगो विजयते || 6 ||
क्वान्तकाञ्चिदमा करिकालाभकुम्भस्थानतः
परिक्षण मधे परिणतसारचन्द्रवदना |
धनुर्बानान्पासं श्रीणिमापि दधाना करतलैः
पुरस्तादस्तं नः पुरामथिथुराहोपुरुषिका || 7 ||
सुधासिन्धोर्मध्ये सुरवितपिवतीपरिवृथे
मणिद्वीपे नीपोपावनवति चिंतामणिगृहे |
शिवकारे मंचे परमशिवपर्यन्कनिलायम
भजंति त्वं धन्यः कटिचना चिदानन्दलाहारिम् || 8 ||
महिम् मूलाधारे कामपि मणिपुरे हुतवाहम्
राज्यं स्वाधिष्ठान हृदि मरुतमकसमुपरि |
मनोप भ्रमध्ये सकलामपि भित्त्वा कुलपथम्
सहस्ररे पद्मे स रहसि पत्य विहारसे || 9 ||
सुधाधरसरायैश्चरणयुगलन्तरविगलितैः
मुंगा सिंचन्ति पुनरापि रसम्नायमहसा |
अवप्य स्वं भूमिम् भुजगणिभामाधुष्टवलयम्
स्वमात्मनं कृत्वा स्वपीशि कुलकुंडे कुहारिणी || 10 ||
चतुर्भिः श्रीकण्ठैः शिवयुवतीभिः पंचभिरापि
प्रभिन्नाभिः सम्भोर्नवाभिरपि मूलप्रकृतिबिः |
चतुष्चत्वरिम्सादवसुदकलशत्रिवलय-
-त्रिरेखाभिः सरधं तव सारंकोणः परिणतः || 11 ||
त्वदीयं सौन्दर्यं तुहिनागिरिकण्ये तुलयितुम
कवीन्द्रः कल्पन्ते कथामपि विरिञ्चिप्राभृतयः |
यदलोकौत्सुक्यदमरालाना यान्ति मनसा
तपोभिर्दुषप्रपमापि गिरिसायुजयपादविम् || 12 ||
नरमं वर्षीयसं नयनवीरसं नरमसु जादम्
तवपंगा में पतितमनुधवंति शतसः
गलादवेनिबन्धः कुच्चकलशविस्रस्तसिकाय
हत्तत्रुत्यत्कञ्चयो विगलितदुकुला युवयामयः || 13 ||
क्षितौ षटपंचाशदद्विसमधिकापंचसादुदेके
हुताशे द्वादशष्टिस्चतुरधिकपंचसादनिले |
दिवि द्विःशत्त्रिंशमनसि च चतुःशास्तिरिति ये
मयूकस्तेषामप्युपरि तव पदमबुजयुगम् || 14 ||
सराजज्योत्स्नाशुद्धं सस्युतजताजुतमकुटम्
वरात्रसत्राणस्फतिकाघटिकापुत्सकरम् |
सक्रिन्न त्वा नत्वा कथमिव सततं सन्निदाधते
मधुक्षीराद्रक्षमाधुरीमधुरिणः फणितयः || 15 ||
कवीन्द्रं चेतःकमलावनबलथापरुचिम्
भजन्ते ये संतः कथिचिदारुनामेव भवतिम् |
विरिंचिप्रेयस्यास्त्रौनातारश्रृंगारलाहरि-
-गभिरभिर्वग्भिर्विदधत्त्ति शतं रंजनमामि || 16 ||
सविथ्रीभिर्वचं ससीमानिसिलाभंगरुचिभि-
-र्वाशिन्याद्यभिस्त्वं सह जननी संचिंतयति यः |
स कर्ता काव्यनं भवति महतम् भंगिरुचिभि-
-र्वचोभिर्वग्देविवदानकमलामोदमधुरैः || 17 ||
तनुच्चयाभि तेन तरुणतरनिसृशरणिभि-
-रदिवं सर्वमुर्विमारुनिमणि मैग्नं स्मरति यः |
भवन्त्यास्य त्रस्याद्वनाहरिणसलीननायनः
सहोर्वस्य वश्यः कटि कटि न गिर्वानागनिकः || 18 ||
मुख बिन्दुं कृत्वा कुचायुगमधस्तस्य तदाधो
हरार्धं ध्यायेद्यो हरमहिषी ते मन्मथकालम् |
स सद्यः कृष्ण नयति वनिता इत्यातिलगु
त्रिलोकिमाप्यशु भ्रमयति रविन्दुस्थानयुगम् || 19 ||
किरणथिमांगेभ्यः किरणनिकुरुम्बामृतरसम्
हृदि त्वमाधत्ते हिमकरसिलमूर्तिमिव यः |
स सर्पनं दर्पं समयति शकुन्तधिप इव
ज्वराप्लुष्टं की दृष्टि से सुखयति सुधाधरसिरया || 20 ||
ततिल्लेखतनवीम तपनसाशिवैस्वनरमयिम
निशन्नं शन्नमप्युपरि कमलनं तव कालम् |
महापद्मातव्यं मृदितमालामयेन मनसा
महन्तः पश्यमतो दधाति परमह्लादलाहारिम् || 21 ||
भवानी त्वं दसे माई विटारा दृष्टिम सकारुना-
-मिति स्तोतुम् वाञ्चन्कथयति भवानी त्वमिति यः |
तधैव त्वं तस्मै दिशसि निजसायुज्यपदविम्
मुकुन्दब्रह्मेन्द्रस्फुटमकुतानिराजिथपादम् || 22 ||
त्वया हृत्वा वामं वापुरापरितृप्तेन मनसा
शरीरक्रिया संभोरापरमपि शंके हृतमभूत् |
यदेतत्त्वद्रुपं सकलामरुणभं त्रिनयनम्
कुचभ्यमानम्रं कुटिलसासिचुदालमकुटम् || 23 ||
जगत्सुते धाता हरिवती रुद्रः कस्पयते
थिरसकुर्वन्नेटात्सवमापि वापुरिसस्तिरयति |
सदापूर्वः सर्वं ततिदामनुगृह्णति च शिव-
-स्तवज्नमलम्बिया क्षणाचलितयोर्भ्रुलतिकायोः || 24 ||
थ्रायणं देवानां त्रिगुणजनितानं तव शिव
भवेत्पूजा पूजा तव चरणयोर्या विरचिता |
तथाहि त्वत्पादोद्वाहनमणिपीठस्य निकते
स्थिता ह्येते शस्वान्मुकुलितकरोत्तमसमाकुतः || 25 ||
विरिंचिः पंचत्वं व्रजति हरिराप्नोति विरतिम्
विनाशम् कीनाशो भजति धनदो याति निधनम् |
वितंद्रि महेंद्रि वितथिरापि समेलितादृशा
महासम्हारे स्मिन्विहारति सति त्वत्पतिरसौ || 26 ||
जपो जल्पः मूर्तिकला सकलमपि मुद्राविराचना
गतिः प्रदक्षिण्यक्रमणमसानद्यहुतिविदिः |
प्राणमः संवेषा सुखमखिलमात्मर्पणदृशा
सपर्यपर्ययस्तव भवतु यन्मे विलासीतम || 27 ||
सुधामाप्यस्वद्यं प्रतिभायजराममृत्युहारिणीम्
विपद्यन्ते विश्वे विधिसातमखद्य दिविषदः |
करालं यत्क्ष्वेलं कबलितवतः कलकलां
न संभोस्तनमुलं तव जननी ततंकमहिमा || 28 ||
मुकुट वैरिंचम परिहार पुरः कैताभाभिदः
कथोरे कोतेइरे स्खलासि जहि जंबरीमकुटम् |
प्राणरेश्वेतेषु प्रशस्तमुपयत्स्य भवने
भावस्यभ्युथने तव परिजनोक्तिर्विजयते || 29 ||
स्वदेहोद्भूतभिर्घृणिभिरानीमाद्यभिभिः
निशेव्ये नित्ये त्वमहामिति सदा भावयति यः |
किमाश्चर्य तस्य त्रिनयनसमृद्धिम त्रिनय
महासंवर्तनिर्विरचयति निरंजनविधिम् || 30 ||
चतुःषष्ठ्य तंत्रैः सकलमतिसंध्या भुवनम्
स्थितस्तत्तत्सिद्धिप्रसवपरतंत्रैः पशुपतिः |
पुनस्त्वन्निर्बन्धखिलापुरुषार्थैकघातन-
-स्वतंत्रं ते तंत्रं क्षितितलमवतितरदिदम् || 31 ||
शिवः शक्तिः कामः क्षितिरथ रविः सीताकिरणः
स्मरो हम्सः सक्रास्तादनु च परमारहारयः |
अमि हृल्लेखभिस्तिसरुभिरवासनेषु घटिता
भजन्ते वर्णस्ते तव जननी नामवयवतम् || 32 ||
स्मरं योनिं लक्ष्मीं त्रिथयमिदमदौ तव मनो-
-र्निधायिके नित्ये नीरवधिमहाभोगरसिकाः |
भजन्ति त्वं चिंतामणिगुणानिबद्क्षावलयः
शिवग्नौ जुह्वन्तः सुरभिघृताधारहुतिसतैः || 33 ||
शरीर संभो ससिमिहिरवक्षोरुहयुग है
तवत्मानं मन्ये भगवती नवत्मनमनागम |
अत: शेषः शेषितयामभ्यासमतया
स्थितः संबंदो वं समरसपरानंदपरायोः || 34 ||
मनस्त्व व्योम त्व्मा मरुदासि मरुत्सरथिरसि
त्वमपस्त्वं भूमिस्तवै परिणतयं न हि परम् |
त्वमेव स्वात्मनं विश्ववपुषा बन जाता है
चिदानन्दकरं शिवयुवति भवेण बिब्रीषे || 35 ||
तवज्नचक्रास्तं तपनासाशिकोटिद्युतिधरम्
परं शम्भुम् वन्दे परिमिलितपरस्वम् परचिता |
यमाराध्यानभक्त्य रविशशिशुचिनामविषे
निरालोके ఽ लोके निवासति हि भलोकभुवने || 36 ||
विशुद्धौ ते शुद्धस्पतिकाविषादं व्योमजनकम्
शिवम् सेवा देवीमपि शिवसामनव्यवासितम् |
यओह कण्त्य यन्त्यः शशिकिरणसरूप्यशरणे-
-रविधुतान्तर्ध्वन्त विलासति चकोरिव जगति || 37 ||
समुन्मीलत्समवित्कमलामकराण्डैकरासिकम्
भजे हंसवंदवं किमापि महथं मनसाचरम |
यदलपादशतदसगुणितविद्यापरिणति-
-र्यदादत्त दोषद्गुणमखिलमद्भ्यः पय इव || 38 ||
तव स्वाधिष्ठाय हुतावाहमधिष्ठाय निरथम्
तमिदे समवर्तं जननी महतिं तं च समयम् |
लोकान्धाति महति उस पर क्रोधित हैं
दयार्द्र य दृष्टिः सिसिरमुपचारं रचयति || 39 ||
तत्तित्वं सक्त्या तिमिरापरिपन्थिसफुरणाय
स्फूरन्नारत्नाभरणपरिणद्धेन्द्रधनुषम् |
तव श्याम मेघं कामपि मणिपूरैकशरणम्
निशेवे वर्षं हरामिहिरताप्तं त्रिभुवनम् || 40 ||
तवधारे मुले सा समय लस्यापराय
नवात्मानं मन्ये नवरसामहताण्डवनातम |
उभाभ्यमेतभ्यमुदयविधिमुद्दिश्य दयया
सनाथभ्यं जज्ने जनकजननीमज्जगदिदम् || 41 ||
गतिऐर्मनिक्यत्वं गगनमनिभि संद्रघातितम्
किरीतम् ते हयं हिमगिरिसुते कीर्तियति यः |
सा नीदेयचायचूर्णशबलं चंद्रशकलम्
धनुः शौनसीरं किमीति न निबध्नति दिशनाम् || 42 ||
धुनोथु ध्वनितं नस्थूलिधलितेंदिवरणम्
घनस्निग्धसलक्षणं चिकुराणिकुरुंबम तव शिवे |
यदिं सौर्यं सहमुपलब्धुं सुमनसो
वसंत्यस्मिन्मन्ये वलमाथनावतिवितापिनम् || 43 ||
तनोतु क्षेमं नास्तव वदनसौंदर्यलहरि-
-परिवहः स्रोतःसरनिरिव सीमन्तसारणीः |
वहन्ति सिन्दूरम प्रबलकाबरी भारतीमिरा-
-द्विशं वृन्दैर्बन्धिर्धीतमिव नवीनर्ककिरणम् || 44 ||
अरलैः स्वाभाव्यदालिकालाभासरिभिरलकैः
परितं ते वक्त्रं परिहसति पंकेरुहरुचिम् |
दारस्मेरे यस्मिन्दशानरुचिकिंजलकरुचिरे
सुगन्धौ माद्यन्ति स्मरदाहनचक्षुरमधूलिः || 45 ||
ललताम् लावण्यद्युतिवलमभति तव य-
-द्वद्वितीयं तन्मन्ये मकुताघातितं चंद्रशकलम् |
विपर्यसंन्यासधुभ्यमपि संभूया च मिथः
सुधलेपस्युतिः परिणमति रक्खिमाकरः || 46 ||
भ्रुवौ भुग्ने किंचिदभुवनाभयभंगव्यासनिनी
त्वदिये नेत्रभ्यं मधुकररुचिभ्यं धृतगुणम् |
धनुर्मण्ये सव्येतरकारगृहितं रथिपतेः
प्रकोष्ठे मुष्टौ च स्थागयति निगुधान्तरमुमे || 47 ||
अहः सुथे सव्यं तव नयनमर्कात्मत्तय
त्रयं वामं ते सृजति रजिनिनायककथाय |
तृतीया ते दृष्टिरदारदालिताहेमम्बुजरुचिः
समधत्ते संध्यां दिवासनिशयोरन्तरचारिम् || 48 ||
विशाला कल्याणी स्पुतरुचिरोध्य कुवलयैः
कृपाधरधरा किमापि मधुरभोगवाटिका |
यदि आप अवंती को देखेंगे तो आप जीत जायेंगे
ध्रुवं तत्तन्नमव्याहरणयोग्य विजयते || 49 ||
कविनम् एक प्रसंग है
कटक्षव्यक्षेभामरकलाभौ कर्णयुगलम् |
अमुञ्चन्तौ दृष्ट्वा तव नवरसास्वतरला-
-वसुयसंसर्गदलिकानायनं किंचिदरुणं || 50 ||
कुत्सनापारा शिवे श्रनाकरद्र और अन्य का नाम है
सरोषा गंगायन गिरीसचरिते विस्मयवती |
हरहिब्यो भीता सारसिरुहसौभाग्यजानानि
सखिशु स्मेरा ते माई जननी दृष्टिः सकारुना || 51 ||
गते कर्णभैरं गरुता इव पक्ष्मणि दधाति
पुरं भेतुस्चित्तप्रसमारसविद्रावनफले |
इमे नेत्रे गोत्रधरापतिकुलोत्तमसकलिके
तवकर्णकृष्टस्मारसराविलासं कालयतः || 52 ||
विभक्तत्रिवार्ण्यं व्यतिकृतिललंजनतया
विभाति त्वन्नेत्रत्रितयामिदामिषानदायिते |
देवंद्रुहिनाहरिरुद्रनुपरथ द्वारा पुनः निर्मित-
-न्रजः सत्त्वं बिभ्रत्तम इति गुणनं त्रयमिव || 53 ||
पवित्रकर्तुम नः पशुपतिपराधिनाहृदये
दयामित्रैरनेत्रैररुणधवलश्यामरुचिभिः |
नादः शोणो गंगा तपानातनयेति ध्रुवमम्
थ्रेयानं तीर्थानामुपनायसि सम्भेदमनाघम् || 54 ||
निमेषोनमेषाभ्यं प्रलयमुदायम यति जगति
तवेत्याहु सन्तो धरणीधरराजन्यातनये |
त्वदुन्मेशज्जतं जगतिदमशेषं प्रलयतः
परित्रातुम संके परिहर्तनिमेषास्तव दृष्टः || 55 ||
तवपर्णे कर्णेजपनायनपैशुन्यचकिता
निलियन्थे तोये नियत्मानिमेः सफरिकाः |
एयं च श्रीर्बद्चधापुटकवतं कुवलयम्
जहांति प्रत्युषे निशि च विघातय प्रविसति || 56 ||
दृषा द्रघीयस्य दारादलितनिलोत्पालरुच
देवियांसं दीनं स्नैपाय कृपाय ममापि शिवे |
अनेनयं धन्यो भवति न च ते हर्मियाता
वने वा हार्मये वा समाकरणिपतो हिमकारः || 57 ||
अरलं ते पलियुगलमगरजन्यातनये
न केशमाधत्ते कुसुमसारकोदण्डकुतुकुम् |
तिरस्चेनो यात्रा श्रवणपथमुल्लंघ्य विलासा-
-न्नपंगव्यासंगो दिशथि सरसन्धनाधिशानम् || 58 ||
स्फूरद्गण्डभोगप्रतिलितातंककायुगलम्
चतुष्चक्रं मन्ये तव मुखमिदं मन्मथरथम | [आनंद]
यमरुह्य द्रुहत्यवाणीरथमरकेन्दुचरणम्
महावीर मरह प्रमथापथे सज्जितवथे || 59 ||
सरस्वत्यः सुक्तिमृतलहरिकौशलहरिः
पिबन्त्यः सर्वाणि श्रवण्चूलकाभ्यामवीरलम् |
चमात्करसलघचलितसिरसः कुण्डलगानो
झनत्करइस्तरैः प्रतिवचनमचश्त इव ते || 60 ||
असौ नासवंसस्तुहिनागिरिवंसध्वजापति
त्वदेओ नेदियः फलतु फलमस्माकमुचितम् |
वहत्यन्तरमुक्तः सिसिराकरणिसावगलितम्
समृद्ध्य यत्तसं बहिरपि च मुक्तमणिधरः || 61 ||
प्रकृत्या रक्तयस्तव सुदाति दन्तचदारुचेः
प्रवक्षये समादृसं जानयतु फलं विद्रुमलता |
न बिम्बं तद्बिम्बप्रतिफलनरागदारुनितम्
तुलमध्यरोधुम कथमिव विलाज्जेत कालया || 62 ||
स्मितज्योत्स्नजलं तव वदनचन्द्रस्य पिबतम्
चकोरनमासिदतिरसतया चंचुजदिमा |
अतस्ते सीतामसोराममृतलहरिमलरुचयः
पिबंती दान निशि निशि भृषम कंजिकाधिया || 63 ||
बेचैन पाथुर्गुणगणकथामरेदनजप
जपपुष्पच्चया तव जननी जिह्वा जयति स |
यदाग्रसिनायः स्फटिक दृष्टि
सरस्वत्य मूर्तिः परिणामति माणिक्यवपुषः || 64 ||
राणे जित्वा दैत्यानापहृतसिरास्त्रैः कवचभिः-
-र्निवृत्तैश्चन्दमशत्रिपुराहरनिर्माल्यविमुखैः |
विशाखेन्द्रोपेन्द्रैः ससिविषादकर्पुरसाकालः
विलियान्थे मतस्तव वदनताम्बुलकबलः || 65 ||
विपंच्या घावति विकमपदाना पसुपते-
-स्त्वयारब्धे वक्तु चलितशिरसा साधुवचन |
तदीयर्मधुर्यैरपालपिथतान्त्रिकालारवम्
निज़ाम वीनं वाणी निचूलयति चोलेना निभृतम् || 66 ||
गिरीशेनोदास्तं मुहुराधारपणकुलतया |
कराग्राह्यं सम्भोर्मुखमुकुरवृन्तं गिरीसुते
कथंकराम ब्रूमस्तव चिबुकामौपम्यवरियम || 67 ||
भुजास्लेशानित्यं पुरदमयितुः कंटकवती
तव ग्रिव धत्ते मुखकमलनलाश्रियामियम |
स्वतः श्वेता कालगुरुबहुलजम्बलमालिना
मृणालिलालित्यं वहति यदाधो हरलातिका || 68 ||
गेल रेखास्टिस्रो एक कलाकार हैं
विवियनाधाप्रगुणगानम्क्याप्रतिभुवः |
विराजन्ते नानाविधमधुरार्गकरभूम्
त्रायणं ग्रामाणं स्थितियामासीमाना इव ते || 69 ||
मृणालीमृद्विणं तव भुजलातां चटस्रुणं
चतुर्भिः सौन्दर्यं सरसिजभवः स्तुति वदनैः |
नखेभ्यः सन्त्रास्यांप्रथममथनदण्डकारिपो-
-श्चाथुर्नं शीर्षणं समामाभ्याहस्तर्पणधिया || 70 ||
नखनामुद्योतैरनवनालीनरागम विहसतम्
कारणं ते कांतिम कथय कथयमह कथमुमे |
कायाचिद्व संयम भजतु कालया हन्त कमलम्
यदि क्रीडालक्ष्मिचरन्तललक्षरासचनम् || 71 ||
समं देवि स्कंदद्विपवदनापीतं स्थानयुगा
तवेदं न खेदं हरतु सततं प्रस्नुतमुखम् |
यदालोक्यशंकाकुलितहृदयो हसाजनकः
स्वकुम्भौ हेरम्भः परिमृसति हस्तेन झड़िति || 72 ||
अमू ते वक्षोजवमृत्रसमानिक्यकुटुपौ
न दुकसपंडो नागपतिपतके मनसि नः |
पिबन्तौ तौ यस्मादविदितवधुसंगारसिकौ
कुमारवद्यपि द्विरदवदनक्रौंचदलनौ || 73 ||
वाहत्यम्बा स्तम्बरमदनुजाकुम्भप्रकृतिभिः
समारब्धाम मुक्तामनिभिरामलम् हरलाथिकम् |
कुचभोगो बिम्बधाररुचिभिरन्तः सबलितम्
प्रतापव्यमिश्रं पुरदमयितुः कीर्तिमिव ते || 74 ||
तव स्तन्यं मन्ये धरणीधराकन्ये हृदयतः
पयःपरवरः परिवहति सारस्वतमिव |
कृपया द्रविड़ शिशुरस्वद्या तव य- को अपनाएं।
-तकविणं प्रौधनमजानि कामनीयः कवित || 75 ||
कराग्रेन स्पृष्टं तुहिनागिरिना वत्सलाथया
परजेतुम रुद्रं द्विगुणसारगर्भौ गिरिसुते
निषंगौ जंघे ते विषमविशिखो बधमकृता |
यदग्रे दश्यते दशरफलाः पदयुगलि-
-नखग्रच्छदमनः सुरामकुटासनाइकनिसितः || 83 ||
श्रुतिनं मूर्धनो दधाति तव यौ सेकरतया
ममपयेतौ मतः शिरसि दयाय धेहि चरणौ |
यओह पद्यं पथः पशुपतिजातजुताथतिनि
योर्लक्षलक्ष्मिरारारुणाहरिचूड़ामणिरुचिः || 84 ||
नमोवकम ब्रुमो नयनरामणेयाय पदयो-
-स्तवस्मै द्वन्द्वय स्फुतरुचिरासलक्तकवते |
यदाभिहन्नाया चेतना परम ईर्ष्यालु है
पशुनामीशानः प्रमादावनकमकेलितरवे || 85 ||
मृषा कृत्वा गोत्रस्खलानमथ वैलाक्षायनमितम्
ललाते भरतरं चरणकमले तदयति ते |
चिरादन्तःशल्यं दहनकृतमुनमुनमुलितवता
तुलकोटिक्वनैह किलिकिलिटामिश्नारिपुना || 86 ||
हिमनिहन्थव्यं हिमगिरिनिवासैकचतुरौ
निशायं निद्रां निशि चरमभागे च विषादौ |
वरं लक्ष्मी पत्रं श्रीमतीसृजन्तौ समयिनम्
सरोजं त्वत्पादौ जननि जायतश्चित्रमिहा किम् || 87 ||
पदं ते कीर्तिनां प्रपदंपादं देवि विपदं
कथा नीतम सदभिः कथाकामथिकरपरतुलम् |
कथ वा बहुभ्यमुपायमनकाले पुरभिदा
यदादाय न्यास्तं दृषादि दयामानेन मनसा || 88 ||
नखैर्नकास्त्रिनं कराकमलासंकोचासाशिभि-
-स्त्रुणं दिव्यं हसता इव ते चण्डी चरणौ |
फलानि स्वस्थेभ्यः किसलयकारग्रेण दत्तम्
दारिद्रेभ्यो भद्रं श्रियामनिसमह्नाय ददातौ || 89 ||
ददाने दीनेभ्यः श्रीमनिसमाशानसादृसी-
-ममंदं सौन्दर्यप्रकरंकरणं विकीरति |
तवस्मिनमन्दरस्तबकासुभगे यतु चरणे
निमज्जनमज्जीवः करणाचरणः शतचरणथम् || 90 ||
पदन्यासकृदपरिचयामिवरबधुमानसः
स्खलन्तस्ते खेलं भवनकलहंसा न जहाति |
अतस्तेषाम् शिक्षाम् सुभगामणिमंजीरारणिता-
-छलादचक्षणं चरणकमलं चारुचरत् || 91 ||
हरक्रोधज्वालावलभिरावलीधेन वपुषा
गभीरे ते नाभिसरसि कृतसंगो मनसिजः |
समुत्स्थौ तस्मादाचलतनये धूमलतिका
जनस्तं जनिते तव जननि रोमावलिरिति || 76 ||
यदेथत्कालिंदितनुतरंगकृती शिवः
कृषे मधे किञ्चिजनानि तव यद्भाति सुध्यम् |
विमर्ददान्योम कुच्चकलसयोरन्तरगतम्
तनुभूतं व्योम प्रविषादिव नाभिं कुहारिणीम् || 77 ||
शिष्टो गंगावर्तः स्थानमुकुलरोमावलिलतः-
-कलावलं कुंडं कुसुमसारतेजोहुतभुजः |
राथरलिलागरं किमापि तव नाभिर्गिरिसुथे
बिलद्वारं सिद्देरगिरिसनायनं विजयते || 78 ||
निसर्गक्षिणस्य स्तनातात्भरेण क्लैमजुशो
नामंमूर्तर्नरीतिलक सनकैस्त्रुत्यत इव |
चिरं ते मध्यस्य तृतिथतितिनितिरतुराना
समवस्थस्थेमनो भवतु कुसलम् शैलतनये || 79 ||
कुचौ सद्यः स्विद्यात्तत्तघितकौरपासभिदुरौ
कशान्तौ डोरमुले कनककलाशभौ कलैता |
तव त्रातुम भंगदलमिति वलग्नं तनुभुव
त्रिधा नाधं देवि त्रिवलि लवलिवल्लीभिरिव || 80 ||
गुरुत्वं विस्तारं क्षितिधरपतिः पार्वती निज़ा-
-न्निताम्बदाच्छिद्या त्वै हरणरूपेण निदधे |
अतातसे विस्टिर्नो गुरुरायमशेषम् वसुमतिम
नितम्बप्राग्भारः स्थिरयति लघुत्वं नयति च || 81 ||
करिन्द्रनं सुन्दकनककदलि कन्दपतलि-
-मुभाभ्यामुरुभ्यामबुह्यमपि निर्जित्य भवति |
सुवृताभ्यं पतुः प्राणथिकाथिनाभ्यं गिरीसुते
विधिग्ने जानुभ्यं विबुधकारिकुम्भद्वयमसि || 82 ||
गतस्ते मन्चत्वं द्रुहिनाहरिरुद्रेश्वरभृतः
शिवः स्वच्छयाघातितकपतप्रच्छदपतः |
त्वदीयं भसं प्रतिफलनरागरुणतया
सल्ली श्रृंगको रस इव दृश्यम दोग्धि कुथुकम || 92 ||
यदि अरला केशेसु प्रकृति की तरह धीमा है
शिरीषभ चित्ते दृषदुपलशोभा कुचचते |
भृशं तन्वी मधे पृथुरुरसिजरोहमविषे
जगत्त्रातुं संभोर्जयति करुणा कचिदारुना || 93 ||
कलंकः कस्तूरी रजनिकराबिंबं जल
कलाभिः कर्पूरैरमरकटकरंदं निबिदितम् |
अतस्तवद्भोगेन नित्यं रिक्तं
विधिर्भुयो भूयो निबिदयति नूनं तव कृते || 94 ||
पुराथेरन्थापुरमसि ततस्थवकरणयोः
सपर्यमर्यदा तारालाकरणनमसुलभा |
तथा ह्येते नीतः सातमखामुखः सिद्धिमतुलम्
तव द्वारोपन्तस्तिथि भिरानीमध्यध्याभिरामः || 95 ||
कलात्रं वैधत्रं कथिकति भजन्ते न कवयः
श्रीओ देव्यः को वा न भवति पतिः कैरापि धनैः |
महादेव हित्वा तव सति सतिनामचरा
कुचाभ्यामसंगः कुरवकतारोराप्यसुलभः || 96 ||
गिरामहुरदेविम द्रुहिनागृहिणीमामागाविदो
हरेः पत्नीं पद्मं हरसहचरिमादृतनायम् |
तुरीय कपि त्वं दुर्धिगमनिहसीमामहिमा
महामाया विश्वं भ्रमयसि परब्रह्महिषी || 97 ||
कदा काले मतः कथय कलितलक्तकारसम्
पिबेयं विद्यार्थी तव चरणिर्नेजनजलम् |
प्रकृतिया मूकानमपि च कवितकर्णतया
कदा धत्ते वाणीमुक्कमलतांबूलरसथम् || 98 ||
सरस्वत्य लक्ष्म्य विधिहरिस्पत्नो विहारते
रतेह पतिव्रत्यं शांतिलयति रम्येन वपुषा |
चिरं जीवन्नेव क्षपितपसुपसाव्यतिकारः
परानन्दभिख्यं रसयति रसं त्वद्भजनवन् || 99 ||
प्रदीपज्वलभिरदिवासकरनिराजनविधिः
सुधासुथेश्चन्द्रोपलजलालवैरघ्यराचना |
स्वकिय्यारम्भोभिः सलिलनिधिसौहित्यकरणम्
त्वदीयभिर्वग्भिस्तव जननी वाचं स्तुतिरीयम् || 100 ||
सनातन संस्कृति के विभिन्न व्रत, उपवास और त्यौहारों की सही तिथियों के लिए सनातन कैलेंडर २०२६ तथा दैनिक पंचांग का अवलोकन अवश्य करें।
🙏 विस्तृत अर्थ और भावार्थ
यह अत्यंत ही पावन भक्ति रस से परिपूर्ण भजन "सौंदर्य लहरी तेलुगु में (Soundarya Lahari Lyrics in Telugu) - సౌందర్య లహరి - Bhaktilok " ईश्वर के प्रति अनन्य प्रेम और पूर्ण शरणागति का जीवंत उदाहरण है। सनातन धर्म में संकीर्तन और प्रभु नाम का जाप कलयुग का परम साधन बताया गया है। इस भजन के प्रत्येक शब्द में जीवात्मा का अपनी मूल परम सत्ता (परमात्मा) से मिलने का गहरा अनुराग छुपा हुआ है।
भजन का मुख्य संदेश यही है कि संसार के समस्त कार्यों को करते हुए भी यदि मनुष्य का मन निरंतर ईश्वर के चरणों में लीन रहे, तो वह संसार सागर से सहज ही पार उतर जाता है। यह भजन साधक के अंतर्मन को झंकृत कर उसमें भक्ति रूपी अमृत का संचार करता है।
🔍 विशेष महत्त्व और लाभ
श्रीमद्भगवद्गीता के अनुसार, भगवान श्री कृष्ण कहते हैं कि जो भक्त निरंतर मेरा नाम संकीर्तन करते हैं, वे सदा मुझमें ही निवास करते हैं। यह भजन साधक के मन को चंचलता से मुक्त कर आध्यात्मिक साधना की ओर प्रेरित करता है।
सनातन संस्कृति के विभिन्न व्रत, उपवास और त्यौहारों की सही तिथियों के लिए सनातन कैलेंडर २०२६ तथा दैनिक पंचांग का अवलोकन अवश्य करें। इस भक्ति भजन के नियमित संकीर्तन से घर की नकारात्मक ऊर्जा समाप्त होती है, मन शांत और प्रसन्न रहता है तथा पारिवारिक क्लेश दूर होकर शांति का उदय होता है।
🕒 साधना एवं गायन विधि
भजन संकीर्तन के लिए प्रातःकाल अथवा सायं संध्या का समय सर्वोत्तम है। एक शांत स्थान पर पूर्वाभिमुख बैठकर, भगवान की प्रतिमा के सम्मुख धूप-दीप प्रज्वलित करें और तन्मयता से संकीर्तन करें।
❓ अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न (FAQ)
भजन संकीर्तन का मुख्य उद्देश्य क्या है?
भजन संकीर्तन का मुख्य उद्देश्य मन को संसार की व्यर्थ की चिंताओं से हटाकर ईश्वर के ध्यान में लगाना और आत्मिक आनंद की प्राप्ति करना है।
भजनों को गाने की सही विधि क्या है?
भजनों को गाने के लिए राग-सुर से अधिक शुद्ध भाव और प्रेमपूर्ण हृदय की आवश्यकता होती है। मन में पूर्ण श्रद्धा रखकर शांत चित्त से संकीर्तन करें।
क्या सामूहिक भजन संकीर्तन अधिक फलदायी होता है?
हाँ, शास्त्रों के अनुसार सामूहिक संकीर्तन से दिव्य स्पंदन (Vibrations) उत्पन्न होते हैं, जिससे वहां उपस्थित सभी लोगों का मन शुद्ध होता है और सामाजिक एकता बढ़ती है।
पाठकों के विचार (0)
भक्ति रस चर्चा में भाग लें